Wanneer is een schilderij klaar?

De zin

Het hield op toen ik ermee klaar was, niet toen het klaar was.

Die regel, of een versie ervan, staat onder vrijwel elk schilderij in deze serie. Het is het kortste ware antwoord op de vraag en het is makkelijk te lezen als bescheidenheid. Het is geen bescheidenheid. Het is een beschrijving van een mechaniek.

De volledigste versie staat op een van de grotere doeken: op een gegeven moment houdt het op, niet omdat het schilderij klaar is, maar omdat ik dat ben. Het beeld is afgehandeld, het trekt niet meer aan me, en ik kan door naar het volgende.

Lees dat aandachtig en het is een bewering over de schilder, niet over het schilderij. Wat er afgerond wordt is niet het beeld. Het is wat de schilder met dat beeld te doen had.

Waarom er geen doel is om te halen

De meeste mensen die deze vraag stellen, stellen zich een plan voor. Je ziet het afgeronde ding voor je, je werkt ernaartoe, en klaar is het moment waarop het doek overeenkomt met het beeld in je hoofd. Op dat model is te vroeg ophouden een mislukking en te laat ophouden een andere.

Hier is geen plan. In zijn woorden: ik schets niet, ik heb geen beeld in mijn hoofd van waar een doek moet uitkomen, en juist daarom kan er hier niets misgaan.

Die laatste bijzin doet het werk. Zonder doel is er geen manier om te missen. Een doek kan niet verkeerd uitkomen, want er is nooit een versie van goed vastgelegd voordat het begon, en een van de meest losse schilderijen uit de serie is los om precies die reden. Het viel uiteen terwijl het gemaakt werd, de verf hield op iets te beschrijven en werd gewoon verf, en dat werd ook niet nagestreefd.

Dan blijft de vraag over wat het wél beëindigt, want nauwkeurigheid is het duidelijk niet.

Hoe dat moment komt

Drie doeken leggen het vast, en geen ervan beschrijft een besluit.

Op Riae (Blue Hair) verschoof er iets in haar gezicht terwijl hij bezig was, en hij merkte het pas toen hij bijna klaar was. Hij heeft het precies zo gelaten, en dat is de reden dat het schilderij ophield toen het ophield. Er kwam iets tevoorschijn, het werd laat opgemerkt, en er verder aan werken zou een discussie met dat iets zijn geweest.

Op Kayleigh (Tattoos) dezelfde vorm van gebeurtenis: een gezicht dat op de foto arrogant overkomt, een karakter dat het tegendeel is, en een doek dat de grap heeft gepakt in plaats van het harnas. Niet door een besluit. Het gebeurde ergens in de tweede week en werd naderhand opgemerkt. Zijn oordeel over dat schilderij is het hele onderwerp van dit artikel in twee zinnen: het hield op toen ik ermee klaar was. Of het klaar is, is niet iets wat ik kan zeggen.

Op Dana (Black Bikini), een van de eerste doeken in de serie, was de test simpelweg of het beeld het hield. Hij was nog aan het uitzoeken welke beelden hem weken aan een schildersezel houden en welke na twee dagen loslaten. Dat beeld hield het, en het hield op toen hij ermee klaar was.

Het patroon over alle drie: het einde wordt herkend, niet gekozen. Er houdt iets op te vragen.

Ophouden zonder het op te lossen

Dit is het deel dat het idee scheidt van een mooie zin over intuïtie. Verschillende doeken zijn gestopt terwijl de vraag die ze begon nog overeind stond.

Pandora (Dreaming in Blue): niets in haar gezicht vraagt om iets en het schilderij doet het omgekeerde, en hij is er nooit achter gekomen hoe één beeld beide voor elkaar krijgt. Hij heeft het geschilderd om het uit te zoeken. Hij is er niet achter gekomen. Het doet nog steeds beide, en nu doet het dat naar de kijker in plaats van naar hem.

Elisa (Appetite): iets in dat beeld grenst aan weerzinwekkend en is tegelijk volledig meeslepend. Hij wilde weten welke van de twee zou winnen zodra het in olieverf stond. Weken later had geen van beide gewonnen.

Deelee (Black Straps): wat ze draagt en hoe ze werkelijk is zijn twee verschillende dingen, en dat heeft hij niet opgelost. Hij weet niet zeker of het op te lossen is.

En op een vierde is het ding zelfs nooit benoemd: er zit iets in dat doek dat hij nooit heeft kunnen benoemen, hij is ergens in de tweede week gestopt met proberen, en hij heeft het toch geschilderd.

Geen van die doeken is een schilderij dat mislukt is. Het zijn schilderijen die zijn opgehouden met de vraag intact, en dat is een andere uitkomst en, aan een muur, een duurzamere. Een beeld dat zichzelf heeft beantwoord, is ook met jou klaar.

Klaar, op twee manieren

Die onderste regel is ook geen valse bescheidenheid. Rechtstreeks gevraagd of een bepaald doek klaar is, luidt het antwoord op de productpagina dat dat een andere vraag is en dat hij hem niet kan beantwoorden. Dat is een vreemdere positie dan het klinkt, en hij is over de hele serie consequent.

Wat dat betekent voor het doek aan jouw muur

Je koopt de staat waarin een schilderij verkeerde toen iemand ophield, inclusief de delen die hij nooit heeft beslecht. Dat is geen voorbehoud. Het is het grootste deel van waar je voor betaalt.

Een beeld dat zich oplost, is de tweede keer dat je ernaar kijkt klaar. Een beeld met iets onopgelosts erin blijft werken, en dat is de enige eigenschap die telt in een voorwerp waar je jarenlang elke dag langs gaat lopen. De test daarvoor staat in waar de grens ligt tussen erotische kunst en pornografie: leef een maand met een beeld en merk op of je het ophoudt te zien.

Het verklaart ook het tempo. Weken per doek, in blokken van dagen, met niets ingepland, want een deadline zou de vraag beantwoorden wanneer je ophoudt, en dan zou de deadline het werk doen. Dat rekenwerk staat in hoe lang één schilderij duurt.

Wil je de versie hiervan die je zelf kunt testen: Pandora (Dreaming in Blue) is het doek waar de schilder ronduit zegt dat hij iets wilde uitzoeken en dat niet heeft gevonden. Het is olieverf op gespannen doek, één van één, en de vraag zit er nog in. De rest van de serie staat hier.

Vragen die mensen stellen

Wanneer is een schilderij klaar?

In dit atelier is het niet het schilderij dat klaar is. Een doek houdt op wanneer de schilder ermee klaar is: het beeld is afgehandeld, het trekt niet meer aan hem, en hij kan door naar het volgende. Of het schilderij zelf klaar is, is een aparte vraag, en het eerlijke antwoord is dat hij dat niet kan zeggen.

Hoe weet een schilder wanneer hij moet ophouden?

Hier wordt het herkend in plaats van besloten. Op één doek verschoof er tijdens het schilderen iets in het gezicht en dat werd pas tegen het eind opgemerkt; het is precies zo gelaten, en daarom hield het schilderij op toen het ophield. Het signaal is dat het beeld ophoudt om iets te vragen.

Is een schilderij klaar als de kunstenaar ermee ophoudt?

Dat zijn twee verschillende gebeurtenissen en dit werk houdt ze met opzet uit elkaar. Verschillende doeken in de serie zijn gestopt terwijl datgene wat ze begon nog onopgelost was, en dat is opzet, want een vraag die in een schilderij overeind blijft staan is wat het de moeite van het kijken waard houdt.

Als er geen schets of plan is, kan een schilderij dan misgaan?

Nee, en dat is de bedoeling van werken zonder. Er is geen beeld in zijn hoofd van waar een doek moet uitkomen, dus is er geen versie van goed om achter te blijven. Het meest losse schilderij uit de serie is zo geworden zonder dat het werd nagestreefd.