Wie koopt er eigenlijk erotische kunst?

Het beeld dat mensen in hun hoofd hebben

Vraag iemand zich de koper van een erotisch schilderij voor te stellen en je krijgt een tamelijk specifieke karikatuur: een man, alleen, wat geld, een appartement waar niet veel in staat, een bepaald soort zelfvertrouwen. Het is een hardnekkig beeld en het is grotendeels onjuist, maar het doet echte schade, want wie niet in de karikatuur past concludeert stilletjes dat dit niets voor hem is.

En dat is jammer, want de karikatuur beschrijft vrijwel niemand. De werkelijke koper is veel minder interessant en veel beter te herkennen: iemand die één schilderij vond dat hij niet kon laten gaan.

De vier soorten kopers

Ruwweg komen mensen via een van vier routes binnen. De meesten herkennen zichzelf onmiddellijk.

De koper van één schilderij

Met afstand de grootste groep. Ze hebben een paar ingelijste foto's en iets geërfds, en dat is de hele hoeveelheid kunst in huis. Dan gaat één bepaald doek onder hun huid zitten. Ze komen weken, soms maanden, telkens terug op die pagina, en kopen uiteindelijk dat ene en alleen dat ene.

Ze beginnen geen verzameling. Ze lossen het probleem op van één beeld waar ze niet over uitgedacht raken.

Het koppel

Vaker dan mensen verwachten, en de reden is praktisch: een naakt aan de muur is een gedeelde beslissing in een gedeeld huis. Wat er meestal gebeurt is dat de een het werk vindt en het aan de ander moet laten zien, en dan volgt er een verrassend rustige onderhandeling over welke kamer. Het gesprek over waar is vrijwel altijd langer dan het gesprek over of, en daarom bestaat de gids per kamer.

Hem als verrassingscadeau kopen werkt overigens veel minder vaak dan mensen hopen. De ontvanger moet er elke dag mee leven.

Wie het werk al volgde

Sommige kopers kennen het onderwerp voordat ze het schilderij kennen. De vrouwen in de serie zijn modellen met hun eigen publiek, en de schilderijen gaan rond. Voor deze koper zit de aantrekkingskracht er deels in dat een gezicht dat ze herkennen tot een voorwerp is gemaakt dat weken kostte, in plaats van een beeld dat een seconde kostte.

Wie iets aan het opbouwen is

De kleinste groep: mensen met een muur, een plan en al ander werk daarop. Ze stellen andere vragen over maten, series en of er meer komt, en het is de enige groep die regelmatig twee koopt.

Wat mensen werkelijk tegenhoudt

Vrijwel nooit het geld, en vrijwel nooit het onderwerp. Vier dingen komen keer op keer voorbij.

Het muurprobleem is het enige dat werkelijk een praktisch probleem is, en het heeft praktische antwoorden: hoe je het werk thuis toont en welk formaat boven een bed past dekken het grootste deel.

De andere zijn sociaal, en het eerlijke is te zeggen dat ze niet onzinnig zijn. Een schilderij van een naakte vrouw in je gang is een statement tegen iedereen die binnenkomt, en besluiten dat je dat statement liever niet maakt is een volstrekt redelijk besluit. De fout zit er alleen in dat je een sociale vraag aanziet voor een vraag over smaak.

Ben ik het type?

Er is geen type. Maar er is een redelijk betrouwbaar signaal, en het kost niets.

Zoek het schilderij in de serie waar je op blijft terugkomen. Laat het een week of twee openstaan en merk op of je ernaar terugkeert zonder dat je dat besluit. Vrijwel iedereen die uiteindelijk koopt beschrijft achteraf datzelfde patroon, en vrijwel iedereen die het zich om andere redenen heeft aangepraat, zoals een gat in de muur, een verjaardag of een koopje, beschrijft spijt.

Wil je weten wie er aan de andere kant van de transactie zit, dan behandelt de over-pagina dat: één schilder, vijfentwintig jaar commercieel beelden maken hiervóór, een atelier in Boekel, en meerdere weken per doek. Het is een kleine onderneming, en dat is de moeite waard om te weten voor je er iets koopt.

Wil je weten wat er aan de andere kant staat, dan is dat erotische kunst te koop: vierentwintig originele doeken en twaalf gesigneerde prints, allemaal uit dezelfde kamer.

En is de vraag onder jouw vraag eigenlijk of dit wel kunst is, dan wordt die beantwoord in waar de grens ligt tussen erotische kunst en pornografie.

Vragen die mensen stellen

Zijn het vooral mannen die erotische kunst kopen?

Nee. Koppels kopen minstens zo vaak als individuen, en het besluit wordt meestal samen genomen in plaats van iemand voorgeschoteld. Het idee dat dit een eenzame aankoop van een man is, is de hardnekkigste aanname over deze categorie en de minst juiste.

Moet je verzamelaar zijn?

Nee. De meeste kopers bezitten heel weinig andere kunst: een paar ingelijste foto's en iets geërfds. Ze zagen één bepaald schilderij, bleven er weken naar terugkeren, en kochten dat ene. Een verzameling beginnen is niet het gebruikelijke motief; het probleem van één beeld oplossen wel.

Gaat erotische kunst kopen discreet?

De aankoop is tussen jou en het atelier, en de verpakking is discreet: op de doos zit een sticker met de naam van het atelier, en aan de buitenkant is niet te zien welk schilderij erin zit. Op de douanepapieren staat de inhoud als schilderij of kunstwerk beschreven, want dat moet.

Wat als mijn partner het afschuwelijk vindt?

Vraag het eerst. Een naakt als verrassingscadeau kopen werkt veel minder vaak dan mensen hopen, want de ontvanger moet er elke dag mee leven en had niets te zeggen over waar het komt te hangen. De koppels die het meest tevreden zijn met de uitkomst hadden het gesprek over welke kamer vóór de aankoop, niet erna.